Yogafilosofie: Stadia van Samadhi
- Yoga met Lieneke
Samadhi is een staat van perfecte concentratie, die voortvloeit vanuit concentratie (dharana) en meditatie (dhyana). Het is de belangrijkste techniek van yoga en de laatste stap op het achtvoudige pad.
Concentratie (dharana) is het vasthouden van het denkvermogen op één punt.
Meditatie (dhyana) is het in één ononderbroken stroom vasthouden van de bewustzijnsinhoud op dat punt.
Het is samadhi wanneer alleen datzelfde punt verschijnt, alsof [het denkvermogen] leeg is van haar eigen vorm.
Wanneer meditatie overgaat in samadhi, verliest het denkvermogen het besef van haarzelf. De eigen bewustzijnsinhoud verdwijnt; het enige wat nog bestaat is het object van concentratie. Er zijn verschillende stadia aan te wijzen binnen het proces van samadhi (de samapatti). In de eerste 4 stadia, is er sprake van samadhi ‘met zaad’. Dit betekent dat je samadhi verricht op een object, grofstoffelijk of subtiel.
Savitarka Samapatti – met grove gedachten
Nirvitarka Samapatti – zonder grove gedachten
Savikara Samapatti – met subtiele gedachten
Nirvikara Samapatti – zonder subtiele gedachten
Samapatti is een staat van diepe concentratie, waarin het denkvermogen één wordt met het object van meditatie. Letterlijk vertaald betekent het samenbrengen of verzamelen. In deze staat zijn de vrtti’s (juiste kennis, onjuiste kennis, fantasie, slaap en geheugen) verzwakt en het denkvermogen is volledig helder.
SAVITARKA SAMAPATTI
Vitarka’s zijn gedachten, emoties en ideeën; savitarka betekent ‘met gedachten’. In deze staat van concentratie ben je volledig gericht op het object, maar denk je nog na over het object.
Savitarka samapatti is het afwisselend nadenken over het woord, de betekenis en kennis [van het object].
NIRVITARKA SAMAPATTI
Nirvitarka betekent ‘zonder gedachten’. In deze staat is het denkvermogen leeg en komen er geen herinneringen omhoog tijdens de meditatie op het object.
Nirvitarka ontstaat na zuivering van het geheugen, [het denkvermogen] leeg van haar eigen vorm, alsof alleen het object bestaat.
SAVIKARA en NIRVIKARA SAMAPATTI
Het derde en vierde stadium volgen hetzelfde patroon als het eerste en tweede stadium, alleen dan op een subtiel niveau. Vikara betekent contemplatie of reflectie. Savikara betekent ‘met reflectie’ en nirvikara ‘zonder reflectie’. In deze stadia concentreer je je niet langer op een grofstoffelijk object, maar op een subtiel ‘object’. Denk hierbij aan liefde, ruimte, lucht of onze zintuigen en emoties.Â
SAMADHI ZONDER ZAAD
Door een onverstoorde staat van nirvikara samapatti wordt het bewustzijn gezuiverd en kom je in een staat van bewustzijn ‘vol van waarheid’.
Daar is kennis (prajna) gevuld met waarheid.
Hieruit ontstaat een diepe indruk (samskara), die andere diepe indrukken verminderen.
Ook deze nieuwe kennis en directe ervaring van waarheid laat, net zoals alle andere ervaringen, een indruk (samskara) achter in ons bewustzijn. Deze nieuwe indruk vervangt de oude indrukken en zuivert zo het bewustzijn nog meer. Pas wanneer je ook deze nieuwe indruk los kan laten, ervaar je samadhi ‘zonder zaad’.
Wanneer je ook deze [samskara] beheerst die alle [andere samskara’s] beheerst, dat is zaadloze samadhi.
© 2025 Lieneke’s Yoga Company