Tapas! Wat je van de yogafilosofie kunt leren over discipline.
- Yoga met Lieneke
Tapas is de eerste stap van kriya yoga én de derde niyama. Letterlijk betekent het hitte of branden, maar het wordt meestal vertaald als discipline of austeriteit. Andere mogelijke betekenissen zijn onthouding, soberheid of zelfbeheersing.
Wat is tapas?
Discipline creëert weerstand, fysiek en mentaal. Wanneer je een patroon probeert te doorbreken of een nieuwe gewoonte probeert te implementeren, roept dit weerstand op tegen deze verandering. Tapas is het weerstaan van deze pijn en deze weerstand. Het betekent dat je sterk genoeg bent om deze pijn te kunnen dragen en het vermogen hebt om vast te houden aan jouw resoluties. De verlangens van de zintuigen aan de ene kant en het vasthouden aan jouw discipline aan de andere kant, creëert wrijving, hitte. Deze hitte kunnen weerstaan, is tapas.
Tapas betekent dat je je onthoudt van kortstondig plezier, dat je de acties die leiden tot een tijdelijk geluksgevoel laat. Het resulterende gemis, verdriet en pijn, is ook tijdelijk. Door het doel van yoga altijd voorop te stellen, laat je ongezonde activiteiten los en cultiveer je een levensstijl die de beoefening van yoga ondersteunt. Door niet toe te geven aan zintuigelijke verlangens, destructieve gedachten of hevige emoties, zuiver je langzaam maar zeker het hele lichaam, fysiek en mentaal.
Een aantal voorbeelden van tapas: positief denken, de verlangens, zintuigen en emoties beheersen, niet onnodig spreken, niet onnodig consumeren, moreel juist handelen, het lichaam in goede conditie houden, gezond eten, vasten, etcetera.
Waarom oefen je tapas?
Yoga, het stilzetten van de wijzingen van het denkvermogen, is een extreem hoog gegrepen en moeilijk doel. Het vraagt om volledige zelfbeheersing, fysiek, emotioneel, intellectueel en spiritueel. Diegenen voor wie een kleine verandering van levensstijl al heel veel pijn doet en denken dat het écht niet mogelijk – of nodig – is om te veranderen, die zijn nog niet klaar om yoga te beoefenen.
Dit is waarom het zo belangrijk is om te beginnen met tapas. Door stappen te nemen om een gedisciplineerd leven te leiden, bouw je uithoudingsvermogen op en word je weerbaar. Wanneer het lichaam sterk genoeg wordt om de pijn van discipline te kunnen dragen en het denkvermogen niet verstoord raakt door twijfels, emoties en weerstand, dan ben je klaar om yoga te beoefenen.
Wat is tapas niet?
Jezelf bewust of onbewust pijn doen met discipline, is geen tapas. Pijn en ongemak zijn alleen tapas wanneer ze worden ingezet om negatieve patronen, verslavingen of destructieve neigingen te overwinnen. Elke vorm van discipline die het bereiken van een stabiel denkvermogen bevordert, is tapas. Het resultaat is van tapas is dus altijd positief en brengt je dichterbij het doel van yoga. Jezelf straffen, zelfmarteling of pathologisch denken, bijvoorbeeld in religieuze termen van zonde en vergelding, is destructief en géén tapas.
Gevolgen van tapas
Discipline (tapas) vernietigt onzuiverheden en geeft vermogens (siddhi’s) van het lichaam en de zintuigen.
Wanneer je pijn en weerstand tegen discipline goed kunt dragen, kan de wilskracht ongehinderd groeien. Door tapas word je fysiek en mentaal gezond, sterk en heel weerbaar. De zintuigen worden verfijnd en scherper. Onzuiverheden in jouw lichaam, denken, levensstijl, voeding, handelingen, kun je stuk voor stuk met relatief gemak verwijderen. Het uiteindelijke resultaat is een perfecte controle over het lichaam, de zintuigen, emoties en gedachten.
© 2026 Lieneke’s Yoga Company