Yogafilosofie: de 5 Niyama’s
- Yoga met Lieneke
De 5 Niyama’s zijn de tweede stap op het achtvoudige pad, beschreven in de Yoga Sutra’s van Patanjali. De eerste 5 geboden en de eerste stap op het achtvoudige pad, de Yama’s, zijn geboden gericht op de samenleving. De Niyama’s daarentegen, zijn innerlijke geboden. Zuiverheid, standvastigheid, discipline, zelfstudie en overgave maken de beginnende beoefenaar klaar om te beginnen met yoga.Â
Daarnaast is het belangrijk om te vermelden dat de laatste 3 Niyama’s, Tapas, Svadhyaya en Isvara-Pranidhana, een geheel eigen vorm van yoga vormen, namelijk Kriya Yoga (yoga van actie).Â
1. sauca
Sauca betekent zuivering, van het fysieke lichaam, maar ook van emoties, gedachten en het intellect. Door fysieke zuivering ontstaat afkeer voor wat onzuiver is. De meesten zullen het gevoel herkennen: als je zelf een schoon huis hebt, is het niet prettig om op bezoek te gaan in een huis dat vuil is. Door innerlijke zuivering word je helder van geest, kun je je beter concentreren, verkrijg je beheersing over de zintuigen en kun je je innelijke zelf ervaren.
Door zuivering van het eigen lichaam ontstaat afkeer en het vermijden van anderen. En, een innerlijke zuiverheid (sattva), helderheid, eenpuntigheid, controle over de zintuigen en geschiktheid voor het ervaren van het zelf.
Wanneer je zuiverheid tot in de meest subtiele delen van jezelf hebt bereikt en het intellect net zo zuiver is geworden als bewustzijn zelf (purusha), dan bereik je bevrijding, zoals je kunt lezen in de laatste sutra van boek 3 van de Yoga Sutra’s:
Gelijkheid van zuiverheid tussen sattva en purusha, ons hoogste innerlijke zelf en bewustzijn, brengt vrijheid (kaivalya). Dit is het einde.
Werken aan fysieke en mentale zuivering kan op honderden verschillende manieren. Het is het opruimen van fysieke spanningen door middel van de houdingen. Het eten van schone en gezonde voeding. Het dragen van schone kleding en het bijhouden van een schoon huis. Persoonlijke hygiëne. Een structurele meditatiebeoefening, therapie, ontspanningsoefeningen, etcetera.
2. santosha
Santosha is afgeleid van twee woorden: sam, compleet, heel of volledig en tosha, tevredenheid, acceptatie of comfort. Santosha betekent dus volledige tevredenheid, of anders geformuleerd, de acceptatie van alles. Â
Er is maar één constante in het leven en dat is verandering. Wanneer we de wind in de rug hebben zijn we blij en wanneer we wind tegen hebben ervaren we frustratie – onze gedachten en emoties worden continue beïnvloed door onze verlangens, ervaringen, tegenslagen, successen en angsten.
Een liefhebber van wijsheid kwam naar iemand die zich afzonderde in meditatie en vroeg om toelating. De meester in meditatie antwoordde: ‘Mijn zoon, moge de hemel je zegenen, want je bedoelingen zijn goed. Maar vertel eens: Heb je al gelijkmoedigheid verworven of niet?’ Hij antwoordde: ‘Meester, licht uw woorden toe.’ Hij legde uit: ‘Mijn zoon, als de ene mens je eert en de andere je vernedert, zijn ze in jouw ogen dan gelijk?’ Hij antwoordde: ‘Bij het leven van uw ziel, mijn meester! Ik voel genot en bevrediging als iemand me eert en pijn als iemand me vernedert – maar ik ben niet wraaklustig en ik koester geen wrok.’ De meester zei: ‘Mijn zoon, ga heen in vrede. Want zolang je nog geen gelijkmoedigheid hebt verworven en nog steeds vernedering voelt om iets dat je wordt aangedaan, ben je nog niet gereed om met je denken aan het hogere verbonden te worden. Je bent nog niet gereed hierheen te komen en jezelf af te zonderen in meditatie. Maar ga heen en maak je hart nog nederiger, in alle oprechtheid, totdat je gelijkmoedigheid verworven hebt. Dan kun je het alleen-zijn ervaren.
Hoe oefen je Santosha? Het accepteren van wie je bent en waar je nu op dit moment staat in het leven. Het oefenen van dankbaarheid voor alles dat je hebt. Het loslaten van verlangens naar meer en tevreden zijn met wat je hebt.
Door gelijkmoedigheid bereik je het hoogste geluk.
3. tapas
Tapas heeft veel verschillende betekenissen: discipline, onthouding, training van de zintuigen, ascetisme, soberheid en zelfbeheersing, letterlijk betekent Tapas hitte of branden. Door de beoefening van Tapas verbrand je jouw onzuiverheden, mentaal en fysiek. Het resultaat is een perfecte controle over het lichaam, de gedachten en de emoties.
Tapas verwijdert onzuiverheden zodat je het lichaam en de zintuigen kunt beheersen.
Je hebt discipline nodig om doelen te kunnen bereiken, om negatieve patronen te kunnen doorbreken en om goede gewoontes te kunnen integreren. Zonder Tapas, zonder discipline, is het niet mogelijk om het lichaam te zuiveren of om tevredenheid te cultiveren. Hoe zou jouw ideale discipline eruit zien? Denk aan fysieke discipline, zoals het oefenen van de houdingen, sporten, schoon en met mate eten en persoonlijke hygiëne. Neem ook mentale discipline mee, zoals onthouding van alcohol, het vergroten van de concentratie, het verminderen van schermtijd, op tijd naar bed gaan.Â
4. svadhyaya
Door Svadhyaya kom je in contact met Ishta-Devata.
Svadhyaya heeft twee mogelijke betekenissen. Sva betekent eigen, zelf, of ziel. Adhyaya betekent les of geschrift. Dhyaya betekent mediteren op. Svadhyaya kan daarom de studie van geschriften betekenen om over het zelf te leren, maar ook zelfstudie, zelfreflectie of mediteren op het zelf.Â
Het doel van deze zelfstudie is in contact komen met Ishta-Devata. Letterlijk vertaald betekent dit de verlangde godheid, de god of godin waar jij de meeste aansluiting bij voelt. Dit betekent niet dat je in ‘god’ hoeft te geloven. Het tegenovergestelde is waar. Omdat het heel moeilijk is om je te verbinden met een abstracte realiteit of bewustzijn, verbind je je met een personificatie hiervan. De mens is niet in ‘het beeld van god geschapen’, de mens heeft goden geschapen in het beeld van zichzelf.Â
In de praktijk betekent dit dat je religieuze, spirituele en filosofische teksten kunt lezen om de aard van jouw zelf en de aard van het leven te gaan begrijpen. Daarnaast speelt persoonlijke zelfreflectie een essentiële rol. Of dit nu de vorm aanneemt van therapie, de studie van psychologie, sociologie, biologie, antropologie of geschiedenis, meditatie, het opdoen van zelfinzicht; elke kleine stap die jou meer over jezelf leert is belangrijk.Â
5. isvara-pranidhana
Isvara-Pranidhana is jezelf overgeven aan, jezelf toewijden aan, devoot zijn aan of berusten in Isvara.
Isvara is een bijzonder centrum van bewustzijn, onaangeraakt door de klesha’s, karma’s en de verzameling van hun indrukken.
Isvara is de bron van het leven, het hoogste bewustzijn, de hoogste leraar, letterlijk ‘eigenaar’ of ‘heerser’. Het is belangrijk om hier een onderscheid te maken tussen de verlangde godheid waarmee je contact legt door middel van Svadhyaya en jezelf volledig overgeven aan een staat van hoger bewustzijn. Hierbij laat je jouw zelf, jouw persoonlijkheid volledig los en laat je deze opgaan in de bron.
© 2025 Lieneke’s Yoga Company