De Veda’s en de oorsprong van Yoga
- Yoga met Lieneke
De Veda’s, een collectie van oude religieuze teksten in het Sanskriet, zijn tussen 1500-500 voor Chr. opgeschreven, maar werden lang daarvoor al mondeling doorgegeven. Veda betekent kennis; kennis die wordt overgedragen door middel van verzen, gebeden, poëzie, filosofie en religieuze instructies.
Er zijn 4 Veda’s: de Rig Veda, Sama Veda, Yajur Veda en de Atharva Veda. De Rig Veda is de belangrijkste tekst, waar de overige drie teksten (deels) op zijn gebaseerd. In elk van de Veda’s vind je bovendien Samhitas, Aranyakas, Brahmanas en de Upanishads, dit zijn uitbreidingen en commentaren op de originele teksten. De Upanishads, zo’n 700 jaar na het ontstaan van de Veda’s toegevoegd, bestaan uit verhalen en dialogen over meditatie, filosofie en spiritualiteit. De 108 officeel erkende Upanishads zijn de bekendste teksten uit de Veda’s.
De Rig Veda
De Rig Veda is de eerste en oudste van de Veda’s, opgesteld in het Vedische Sanskriet. Het is een verzameling van 1028 hymnen (kleine gedichten), met een totaal van 10.500 versregels, verdeeld over 10 boeken van verschillende omvang. Deze boeken worden Mandalas genoemd. Deze gedichten werden opgezegd tijdens rituelen, met als doel om de gunst van de goden te verkrijgen. Het soma offer nam een centrale plaats in tijdens deze rituelen. De stengels van de soma plant werden uitgeperst en het sap hiervan werd geofferd aan de goden en gedronken tijdens de rituelen. Soma had waarschijnlijk een hallucinogeen effect, we weten niet welke plant er precies gebruikt werd.Â
Het doel van de vele verzen was om een zo mooi mogelijk ritueel te maken, zodat de goden niet bij de buren – maar bij jou langskomen. De priesters vroegen om rijkdom, vee en goud, zonen, een lang leven en hulp in het verslaan van hun vijanden. Ze geloofden in de kracht van de gedichten en dat hun woorden de realiteit konden beïnvloeden.
Yoga in de Rig Veda
Het woord yoga is afgeleid van de wortel ‘yuj-’, dat jukken betekent; het vastmaken van een juk, een houten balk, tussen twee trekdieren. In de Rig Veda wordt het woord yoga voornamelijk in deze betekenis gebruikt, maar er zijn drie uitzonderingen. In de versregels 1.18.7, 1.30.7, en 10.114.9, heeft het een symbolische betekenis van spirituele eenwording. Dit is het begin van de vroege yogafilosofie.Â
- 1.18.7 Hij promoot de yoga van gedachten
- 1.30.7 In elke yoga, roepen we de sterkste aan [de god Indra]
- 10.114.9 Wie kent de yoga van het metrum (= ritmisch patroon in een gedicht)
De Upanishads
Upanishad betekent ‘dichtbij zitten’ en het verwijst naar spirituele kennis die door wordt gegeven van leraar naar leerling. Ze zijn opgesteld tussen 700 en 400 voor Christus en worden gezien als het einde van de Veda’s, het laatste onderdeel van de Vedische teksten. De Upanishads geven commentaar op de Veda’s en voegen dialogen en verhalen toe om delen van de Veda’s verder uit te leggen. In deze teksten is een verschuiving te zien van de focus op rituelen naar filosofisch onderzoek en zelfreflectie. De Veda’s houden zich bezig met rituelen, maar de Upanishads met het bereiken van een staat van verlichting.
Yoga in de Upanishads
Er zijn in totaal meer dan 200 Upanishads, maar slechts 108 van deze teksten maken deel uit van een officiele canon. Van deze 108 Upanishads, gaan 20 teksten over yoga. De eerste definitie van yoga vinden we in de Katha Upanishad, die opgesteld is rond 500-300 voor Christus. In deze tekst vraagt de jongen Nachiketa aan Yama, de god van de dood, wat er gebeurt na de dood. Yama vertelt hem over het zelf, Atman, de onsterfelijke ziel, die nooit zal sterven. Kennis van het zelf kan alleen bereikt worden door de beoefening van yoga, dat Yama definieert als ‘de beheersing van de zintuigen’. ‘Wanneer de zintuigen, het denkvermogen en het intellect stil worden, dat is de hoogste staat.’
© 2025 Lieneke’s Yoga Company