De Nyaya Darshana, een van India’s wijsheidsscholen

De Nyaya school is opgericht door Aksapada Gautama, die ook de Nyaya Sutra’s heeft opgesteld, de belangrijkste tekst van de Nyaya school. Deze tekst wordt gedateerd rond 600 voor Chr. tot 200 na Chr. 

Nyaya betekent methode, regel of oordeel. De Nyaya school houdt zicht bezig met logica, methodologie en epistemologie. Logica is de wetenschap van de juiste redenering, bestaande uit formele regels om geldige conclusies te kunnen trekken uit stellingen. Het is hier belangrijk om te vermelden dat Indiase logica niet hetzelfde is als westerse logica. In de westerse logica is de waarheid van stellingen niet altijd van belang. In de westerse logica kan taal worden gereduceerd tot een puur symbolisch systeem van wiskundig redeneren, waarbij de vorm van stellingen gescheiden wordt van hun inhoud. In de Indiase logica is de inhoud en de waarheid van stellingen altijd van belang. Vorm kan niet gescheiden worden van inhoud en geen enkele stelling die onwaar is, kan worden geaccepteerd als een geldig argument. Bovendien is Indiase logica verbonden met spiritualiteit, terwijl de westerse logica puur rationeel probeert te zijn. 

Methodologie is ‘de leer van de methoden’, de wetenschap van theorieën en systemen, die bepalen hoe je kennis verwerft en problemen oplost. De Nyaya methodologie is een systeem voor het verkrijgen van betrouwbare kennis, door middel van 4 methoden: directe waarneming via de zintuigen; gevolgtrekking, kennis die voortkomt uit andere kennis; vergelijking; en getuigenis van een betrouwbaar persoon of geschrift. 

Epistemologie is de wetenschap van kennis, wat kennis is, hoe we komen tot kennis en wat betrouwbare kennis onderscheidt van geloof of een mening. De Nyaya school probeert met logica en methodes te komen tot betrouwbare kennis, om zo dichter tot de waarheid te komen en om waarheid te kunnen onderscheiden van onwaarheid. We lijden als een resultaat van onze onwetendheid. Het doel van het verkrijgen van ware kennis is om de onwetendheid rondom onze ware aard te doorbreken en daarmee het lijden te beëindigen. Bevrijding wordt mogelijk gemaakt door ware kennis, verkregen door betrouwbare methoden, niet door geloof. 

De epistemologie van de Nyaya school is van grote invloed geweest binnen de Indiase filosofie en is grotendeels overgenomen door de andere Indiase scholen, waaronder natuurlijk ook de Samkhya en de Yoga filosofie.